اسم های دخترانه و پسرانه زیبای ترکی

images

اسم های دخترانه ترکی

حرف الف :

ئل آبا : مادر ، خواهر بزرگتر
ائل ایستر: –
آباقای : عنوانی برای خطاب به بانوان مسن و محترم
آپا : بزرگ ، خواهر بزرگتر
آتناز: –
آچا : خوشایند ،مادر، بانوی مسن در خور احترام
آچالیا : نام گلی است
آچقین گول : گل شکفته شده
آچیق گول : غنچه یا گل شکفته شده
آدیگول : آنکه نامش همچو گل است
آدینا : نام کوهی معروف که شهر زنوز از بلاد آذربایجان را در برگرفته است
آرایلی : دختر پاکنام، همچو ماه پاک و درخشان
آرزی : آرزو
آرسیتا : نام منطقه ای ازسرزمین ماننا درغرب همدان فعلی
آسانا : دختر زیبا
آسلیم : مفید،دارای خیروفایده
آسوده : آرام، راحت، دنج ، آرامش یافته،آسوده گشته
آغان : شهاب آسمانی،شراره آتش،شعله ،زبانه آتش
آغ بنیز : سفید چهره،دارای صورت روشن
آغجاقیز : دختر سپید پیکروسپید چهره
آغجاگول : زیباهمچوگل سپیدرنگ،کاملا سفید
آک ایپک : ابریشم سفید،پارچه ابریشمی سفید رنگ
آک چیچ : گل سپید رنگ
آکچین معصوم ،پاکدامن،آبرومند
آک یز : ستاره درخشان،جسم آسمانی سفید رنگ
آلا گؤز : چشم درشت وآبی رنگ،چشمان شیفته کننده درخشان
آلاله : لاله سرخ
آلانور : نوردر خشان،برّاق
آلتینای : ماه طلایی
آلتینلی : طلایی
آلتینیار : یارطلایی
آل چیچک : گل سرخ رنگ
آچیق : روشن ،آشکار، سعادت،نیکبختی
آچیق گون روزصاف وروشن
آرال : جزایرنزدیک به هم،مابین دوجزیره،رود دریایی که دروسط دو خشکی باشد
آرین : پاکیزه،خالص،درخشان،اصیل
آسا : بسیار،فراوان،بی حد ومرز
آغجا : سفید رخسار،بسیارروشن روی،مایل به سفیدی
آک بوداک : شاخه درختی که سپید رنگ است، بوته سفید
آکمان : کاملا سفید بی گناه، پاک ومعصوم،آبرومند
آک یورت : میهن نیک،ایل وسرزمین آباد
آلتان : طلا،شفق سرخ رنگ
آلتین : طلا،فلزقیمتی وزردرنگی که ضد زنگ می باشد
آلقا : پسندیدن،راضی شدن، دعای خیربدرقه کسی ساختن،تعریف وتمجید کردن
آلقیش : ستودن،مدح گفتن،تعریف وتمجید،تشویق
آل کیم : رنگین کمان،قوس قزح
آل گول : گل سرخ رنگ
آلگون : آفتاب سرخ
آلنار : انارسرخ
آلما : سیب، درخت سیب جنگلی
آلمیلا : سیب سفید
آلِو : زبانه آتش،داغ وپرحرارت
آلیشان : علف آهو
آمراق : عزیز،دوست داشتنی،شیدا،شیفته،پاک وصاف
آمول : صبو،حلیم،ساکت،آرام،بانزاکت،مٶدب منظم
آناشن : مادر شاد ومسرور
آناک : خاطره،هدیه،حافظه
آناگول : گل مادر،گلی که همچومادرباشد(منظورازگل همان فرزند است)،دخترزیبا،برتر
آنایار : دوست ویارمادر
آنداچ : خاطره،هدیه ،یادگار،ارمغان
آنسال : مربوط به قوۀ تفکر،عقلی
آنلیک : فهمیده،عقل،ذهن
آنناک : یادگار،خاطره
آنی : خاطره،به یادآوردن
آی : ماه ،روشن،زیبا،براق،جذاب وگیرا
آی بن : آفریده شده همانند ماه،جذاب ودرخشان همچون ماه
آی بنیز : ماه چهره،آنکه سیمایش مثل ماه باشد،زیباروی
آی پار : درخشنده وفروزان همانند ماه
آیپارا : ماه نو،هلال ماه
آی پری : زیبا مانند ماه
آیتاج : تاجی که همانندماه درخشان وبرّاق باشد،زیبا،ناطق
آیتار : بشارت دهنده
آیتارشن : قاصدشادی
آیتک : مانند ماه
آیتن : ماه پیکر، همچون ماه، زیبا، خوش قد و قامت، خوشایند
آی جامال : ماه رخسار،آنکه صورتی زیباهمچون ماه داشته باشد
آیجان : پاکدل،دختری که تن وروانش به پاکی ماه باشد
آی چیچک : گل آفتابگردان
آیدا : در ماه یا قمر، گیاهی خوشبوکه کنارآب میرویدو با گیاه «قایتارما»یا«بئش مارماق»که کاربرد طبّی دارند، ماه مادر
آی دار : کاکل،یال
آیداشن : شادی وسروردر ماه
آیداگول : گلی که در سطح کره ماه روئیده باشد یااز ماه آورده شده باشد ،گل ماه .زیبا ،خوب روی
آیدان : آفریده شده ازماه،ایجاد شده ازماه زیبا چهره ای که از ماه آمده باشد ،نیکو چهره همانندماه
آی دینچ : استواروپابرجا چون ماه برّاق،درخشان،انبوه
آیرال : مستثنی،آنکه استثنا شده باشد
آی سِئو : دوست داشتنی مثل ماه
آیسا : زیبا، مانند ماه
آیسان : شبیه به ماه، مانند ماه
آی سَل : سیل نورماه،پرتوماه،زیباودرخشان چون ماه
آی سَن : همانند ماه هستی،به ماه می مانی
آیسودا : ماه درآب
آی سون : ارمغان ماه،هدیه ماه
آی سونا : سونای ماه،قویی که پرهای سرش سبزرنگ است و زیباچهره ای که اختصاص به ماه دارد
آی سوی : آنکه ازماه باشد،ازنسل ماه،برازنده ونیک خوی
آی سین : مثل ماه هستی،همانند ماهی،زیبا هستی
آیشان : شناخته شده چون ماه،مشهور،نامداروشهیر
آیشن : مثل ماه صاف ودوست داشتنی
آی فَر : سفید مثل ماه ،نورودرخشش ماه،زینت ماه
آی قاش : دارای ابروانی همچون هلال ماه (در شعر کاربرد بسیاردارد )
آی قیز : دختری که ازماه آمده باشد دخترزیباوخوشایند
آی گئن : مرتبط با ماه،دوست بسیارنزدیک وهمدل،همراز
آی گول : گل ماه،زیبا همانند ماه
آیلا : هاله اطراف ماه وسایرسیارات،شفق،درخشش
آیلار : ماه ها ، زیبا ، پاک
آیلان : همراه ماه، شبیه به ماه
آیلی : مهتاب، پر از ماه، دارای ماه
آیلین : دایرۀاطراف ماه،هاله
آیمان : انسانِ ماه،آنکه ازماه باشد،زیبا چون ماه
آیمان : مثل ماه
آیناز : زیباچهره ای که نازوعشوه داشته باشد،مهناز
آی نور : نورانی مثل ماه ،پرتو ماه،درخشان چون ماه
آی نیسه : بانویا دختری که چون ماه زیباباشد
ائتکین : تأثیرگذارنده،مؤثرواقع شونده،فعّال،اقدام کننده
ائتناز : نازکن
ائل آی : ماه ایل،زیباروی طایفه
ائلبالی : شیرین وعسل ایل وطایفه
ائل بَزَر : زینت طایفه،زیباچهرۀ قبیله،انسان نیکوی ولایت
ائل بزه ر : زینت دهندۀ ایل وطایفه
ائلتاج : تاج ایل ،شخص مورد احترام خلق،زعیم ورهبرسرزمین
ائلتاش : هم ایل ،هموطن،هم طایفه
ائلچین : لایق ایل ،برای مردم وایل
آئل سئوَر : عاشق وشیفتۀ سرزمین وایل
ائلکین : میهمان،سیاحت کننده
ائلگین : غریب ،مهاجر،آنکه ازخانه وکاشانه اش مهجورمانده باشد
ائوین : هسته یادانه،تخم،مایه واصل هرچیزجوهروعصاره
اَبرَن : دنیا،کائنات،سما وفضا
ابرو : خطوط موج دارکشیده شده برروی لوحه های آهنی و غیره،نقوش و خطوط طبیعی روی سطوح
أدا (عربی ) : نازوعشوه،رفتار وسلوک،طرز،اسلوب،اجرا وایفا نمودن
أرسن : شبیه به قهرمانان وجوانمردان
أ رکانا : آزاد،مختارومستقل
أرگم : نازنین من،محبوب من
أرگول : همانند گل،انسانی نظیرگل
أرمغان : هدیه،تحفه
أرمَن : لایق حرمت واحترام،خوش یمن ومبارک
أسمر : گندمگون
أسیم : وزش باد،شدّت باد،مه
أسین : مه صبحگاهی،نسیم سحری،الهام،احساساتی شدن،هوس
ألیک : جیران،آهو،غزال کوهی
السای : مانند ماه
الشن : شادی قوم ، افتخار و شان قوم
الماه : ماه ایل (زیباترین دختر قوم)
المیرا : زن بزرگ ایل
الناز (ائل ناز) : نازنین قوم ، زیبا و عشوه گر طایفه
الین : دختری برای فامیل و قوم
اوتکو : سر انجام نیک،ظَفَر
اود آنا : مادرآتش
اود دنیز : دریای آتش
اودشَن : شاد آتشین وپرحرارت
اوروز : بخت وطالع ،خوشبخت،ماه،روزه داری،ماه صیام (رمضان )
اوزای : فضا،عالم لایتناهی
اوزوک : انگشتر
اوستون : بهتر، درسطحی برتر
اوسلو : صاحب کمال،عاقل،آرام
اوغور : موفقیّت،نیکی،بخت ،طالع
اوغورلو : شخص خوش یمن ومبارک وخجسته،مایۀ برکت
اوکای : بیانگراحساس رضایت وخوشنودی است،احسنت،آفرین،بسیار نیکو
اولجا : غنیمت،بخشش وعطا
اولجای : بخت،طالع،اقبال
اولدوز : ستاره
اولکان : بسیاربزرگ،عظیم
اولکَر : هفت ستاره خوشه پروین،ثریّا
اولگون : رنگ آبی،به رنگ آب
اولوس : ملّت،خلق،قوم وطایفه
اوماچ : امید،مقصد وهدف،آرزو
اومای : الهه
اومیده : آرزو،آمال،خواسته
اونای : شریف، نامدار،پرآوازه
اونسال : بسیارمشهور
اونلو : شهیروپرآوازه،جذّاب وگیرا
اویسال : حرف شنو،مطیع
ایپک : تارهای بسیارظریف ودرخشان ابریشم
ایپک تن : دارای پیکری لطیف وظریف نظیرابریشم
ایپک نور : برّاق
ایزگی : عاقل،باهوش وباذکاوت،عادل ومنصف
ایزیناز : خوش اثر
ایستَر : خواستن،طلب نمودن
ایستَک : آرزو،خواسته،مراد
ایشیک : روشنایی،فروغ،تابناکی
ایشیل : منوّرشدن،درخشیدن،فروغ،پرتو
ایشیلار : تابنده ،منوّر ،درخشنده
ایشیلاک : براق وتابناک،دارای درخشش وپرتو
ایشین : اشعه ،شعاع نور،پرتو،شفق
ایشین سو : درخشش آب،روشنایی حاصل ازبازتابش نورتوسط آب
ایلایدا : پری دریایی، زیبای شهر و ایل
ایلدَش : متولد شدگان در یک مکان
ایلدیر : روشنایی ،برق زدن ،درخشش
ایلقیم : سراب
ایلک آی : ماه نو ،ماه هلال
ایلک ایز : اولین نشانه ،نخستین علامت
ایلکناز : اولین ناز (اولین دختر خانواده )
ایلگار : سال برف
ایلگی : مناسب،ارتباط ووابستگی،کنجکاوی
ایلمَن : وابسته به ایل وطایفه
اینجی : دُرّ،مروارید،بسیار تابناک
اٶزآیتان : کاملا شبیه به شفق
اٶزآیسان : نظیرماه
اٶزبال : عسل اصل وحقیقی
اٶزبَن : خال ویژه ومادرزاد
اٶزبیل : آنکه دارای دانشی خاص است،باسواد وآگاه
اٶزپینار : منبع آب منحصربه فرد،آب حیات بخش وزلال چشمه
اٶزجان : تَنی،عزیزومحبوب
اٶزدَش : فاقد تفاوت،کاملا یکسان
اٶزدَک : ماده،ماتریال،تنۀ درخت
اٶزگو : منحصربه فرد،خاص وویژه
اٶزگول : ویژگی،گونه ونوع
اٶزگولَچ : آنکه خنده منحصربه فردی دارد،دارای طرزخنده ای ویژه
اٶزگونَش : نظیرخورشید
اٶزَل : چیره دست وماهر،ویژه،مخصوص،جداگانه
اٶزلَر : حسرت کشنده،دلتنگ
اٶزلَم : درذوق وشوق دیدار کسی یا چیزی بودن،حسرت،آرزو
اٶزن : توجه واعتنای جدی
اٶزیورت : سرزمین مادری،میهن،ایل ووطن وطایفه
اٶکه : تیزفهم ،باهوش،متفکروعاقل
اٶگه : متفکر،عاقل،وزیر،مشاور
اٶن ایز : اوّلین اثر،نخستین راه
اٶوگول : لایق تعریف وتمجید
اٶیوک : هیجان حاصله ازحس عشق ومحبّت،جوش وخروش عشق

حرف ب :

باخیش : نگاه
بادام گؤز : چشم بادامی
باریش : صلح،آتش بس،آشتی
بارینج : شبدرکوهی
باغیش : بخشیدن،هدیه نمودن،عطا
بالا : اولاد،فرزند،نوزاد
بال سان : شیرین همانندعسل،متعلق به عسل
باللی : ترکیب شده باعسل،شیرین ولذّت بخش همانندعسل
بایاز : دراصل بیاض است ؛کاملا سفید
بایان : خانم ،بانو
بایراق : تکّه پارچۀ رنگی که بررویش علامت با نشان خاصّ یک دولت ،خلق ،حزب ویا مؤسسه
بَتی : تصویرکردن ،چهره وصورت،فرم،اندام وپیکر،قدوقامت
بَتیک : مکتوب،نامه،نوشته های رسمی،سند،دعای مکتوب
بَدیز : زیبا ،خوش قدوقامت،ظریف
بَگَنچ : خوشایند ،پسندیده ومطلوب
بَزَک : نقش ونگار ،آرایش وزینت
بَلگَن : شایسته ،لایق ،سزاوار
بَلگَین : واضح،بارز وآشکار،روشن
بَنزَر : شبیه ،نظیر،مانند ،شایسته ،مناسب
بَن شَن : من خوشبخت هستم ،بختیار ونیک اقبالم ،من شاد ومسرورم
بنفشه : مَنَکشه
بَن گول : گل ویا شکوفه خالدار
بَنگین : دائمی ،جاویدان وابدی
بَن لی : آنکه در چهره ویا پیکرش خال داشته باشد ،دارای خال یا لکه
بَنیجه : ابدی، جاودان ، بی انتها ،ماندگار وهمیشگی
بولود : ابر ،بخار
بی بی ناز : بی بی( ترکی) + ناز(فارسی) ، بی بی عنوانی احترام آمیز برای زنان سالخورده
بیرجه : واحد ،تک ،یگانه ،یکی
بیرسَن : آنکه یکی باشد، بی بَدیل، یکّه و تنها
بیر گول : گل بی مثل ومانند،گل یگانه وَبدیل
بیلگه : عالم ،انسان مُدرک ،صاحب معلومات ومحفوظات ذهنی عمیق ووسیع
بیلگی : علم ودانش ،سواد ومعلومات ،معرفت وآگاهی
بیلگین : عالم ،صاحب دانش وفضیلت

حرف پ :

پارلا : بدرخش!تابناک شو !
پارلار : نور می افشاند ،می درخشد
پارلاش : روشنی ،درخشندگی
پارلاک : نورافشان ،بَرّاق وتابناک
پَتَک : کندو
پَک اؤز : دارای صبرواستقامت
پیرلانتا : برلیان ،الماس تراش خورده ،سنگ ذی قیمتی که در برابرنوربه رنگهای زیبا ومتنوعی گراید
پینار : چشمه ،چشمۀ جوشان آب اززمین
پرنیا : اصیل، دارنده اصل و نسب (فرنیا ، پرنیان)

حرف ت :

تئللی : دختری با گیسوی بلندوزیبا ،دارای زلفهای زیباومُزیِّن
تئل نار : زیبارویی که موهایش درخشان چون آتش است
تئلناز : دختری با گیسوی ناز وقشنگ
تئل نور : دارای موهای شفاف وبرّاق
تابراک : سرزنده ،زرنگ وکاری ،قبراق وسرحال
تاتلی : بامزه وبانمک
تاچلی : آنکه تاج برسرداشته باشد
تارلا : کشتزار
تارو : به حالت ظریف درآورنده ،به هیجان آمدن ،عصبانی گشتن
تاریم : چادر ،خانه ،مکان ،سر پوشیده
تالکوک : محل اتصال کوه هابه همدیگر
تامای : ماه کامل ماه تمام
تان آک : سرخی افق ،عجیب وغریب
تان آل : نظیرشفق ،مایۀ حیرت ،عجیب
تان زَر : طلای غیر عادی وعجیب
تان سو : خارق العاده ،بسیارعجیب
تان گول : گلی که صبح زود بشکفد ،گل صبحگاهی
تان ییلدیز : ستاره ،زهره ،ونوس
تایسیز : بی همتا
تَجیم : تجارت ،خرید وفروش
تَرگول : گل نوشکفته ،شکوفه تازه
ترکان : ملکه
ترلان : پرنده ای از خانواده باز شکاری
تَرنیسه : دختر جوان وبا طراوت
تَک آی : ماه یگانه ،ماه تک وبی همتا ،زیباروی بی نظیر
تَکسین : یکی یکدانه ،یگانه ،بی نظیر
تَک گول : گل بی نظیر،آنکه در زیبایی بی نظیراست
تَگیر : ارزش ،بهاء ،قیمت
َتن آی : همانند وهمسان ماه ،نظیرماه
توپاز : نوعی سنگ الوان وقیمتی
توراج : نوعی پرنده از تیرۀ ماکیان شبیه به مرغ باگوشت بسیار لذیذ
تویقو(دویغو) : احساس ،عاطفه ،درک
توران : نامی بود که ایرانیان باستان به محل زندگی وسرزمین ترکهانسبت دادند ،زیستگاه ترکها
تورانلی : اهل توران زمین،ترک
تورک تَن : از جمعیت وتبار ترکها
تورمَن : مرغوب وبا کیفیت ،اعلا
تورناز : دختر ترک و نازدار
تولین : آنکه بسیار ظریف دیده می شود، آینه
توماقان : گل نیلوفر
تونا : نام ترکی رود« دونای» که پس از رود وولگا واقع در اروپا طولانی ترین محسوب می شود

حرف ج :

جئیران : غزال ،آهو
جان ایپک : آنکه روح وقلبش همچون ابریشم لطیف وظریف است
جان سِئل : متعلّق به روح وجان ،زنده وجاندار
جان سونار : کسیکه جان ودلش رادر تَبَق اخلاص گذارد ،آنکه از جانش نیزدریغ نورزد
جان سوی : آنکه از تبارنیاکانی نیکو وقدرتمند باشد
جان شَن : مسرور وبانشاط ،خوشبخت ، خوشحال وسرزنده
جَرَن : جیران،گوزن ماده،کاربرداین نام بصورت «جَران »نیزدیده می شود
جیلوه لی : باناز وغمزه ،آنکه عشوه وکرشمه کند
جیلوه ناز : نازنین ،دارای ناز وغمزه ،عشوه گر

حرف چ :

چئچئن : زیبا،برازنده وخوشایند

چاغداش : معاصر، هم عصر، زندگی کردن در یک برهۀ زمانی واحد

چاغری : شاهین شکاری ،طرلان؛ دعوت کردن ،بیانیه ،فراخواندن
چاغلار : آبشار، آبی که جوشان وهمراه باغلیان وکف جاری گردد
چاغلایان : آبشار،آبشار مصنوعی ،آب یارودی که از یک مکان مرتفع سرازیر گردد
چاقیر : نام مخلوط با خاکستری ،پرنده شاهین تند وتیزودرشت
چانلی یاز : بهار مه آلود
چایلان : ماسه زار ،ریگزار
چلنگ : حلقه گل ، تاج طلایی یانقره ای
چولپان : ستارۀ زهریاناهید،ونوس
چیچک : شکوفه ، گلهای گیاهان ودرختان که دارای رنگها ورایحه های متنوّعند
چیچک ناز : نازنین همانند گل ،زیبا رخسارعشوه گر
چیلَک : گیاه توت فرنگی ومیوۀ آن
چیم ناز : بسیار ناز کننده ،دارای عشوه وناز

حرف ح :

حاک سال : منسوب به حق وحقیقت ،درارتباط با حق
حورال : آزاد، مستقل،آزاده

حرف خ :

خاتون : درزن ،عیال،زوجه وهمسر
خانیم : عنوانی است مختص بانوان وبرگرفته از کلمه خان
خانیم زَر : خانمی نظیر طلا

حرف د :

دادلی : خوشمزه،بامزه
داغشَن : شادی وسرور کوهستان
دالغا : موج
دانشن : فجر شادی
دَفنه : درخت همیشه سبز که ازبرگهایش‎درصنایع غذایی‎استفاده میشود،درختچۀ غاز،درختچۀ برگ بو
دَنیز : دریا ، قسمت دریاهای زمین،دریای آب شور که با خشکی احاطه شود،وسیع،افزون،بی نهایت
دورا : قله کوه
دور تَکین : همچون دُرّ،نظیر مروارید ،عزیز ودوست داشتنی
دوردانه : دانه مروارید،دُرّ،لٶلٶ،عزیزومحبوب،خلف یااولاد گرامی ودوست داشتنی
دورنا : درنا
دوزگون : راست ودرست،عاری ازکجی وانحراف،مطابق باقاعده واصول ،بدون کمی وکاستی،کامل
دوزلو : بانمک ،ملیح ،باملاحت
دولغون : پر ،تمام
دولقون : تمام وکامل ،پروانباشته شده ، دارای مضمون،مهم،والا،برتر
دونیا : کائنات ،کرۀ زمین ،عالم هستی ،عالم اجتماعی انسانها
دویسال : دارای احساس وعاطفه ،صاحب حس وادراک واندر یافت ظریف،حسّاس
دویغو : درک ودریافت حوادث عالم خارج،قابلیت فهم وادراک،متوجه شدن وآگاهی یافتن
دیرلیک : آسایش ،امن وامان ،آرامش ،حیات ،تفاهم وسازش متقابل
دیکمَن : رأس ،نوک ،قلۀ کوه
دیلَک : آرزو وخواسته،مراد،خواهش
دٶکمن : جذاب،برازنده ولایق
دٶنوش : تغییر و تحول اساسی جهت توسعه وگسترش چیزی ونیز ترقی وپیشرفت می باشد

حرف ر:

رشمه : روبان یا لنتی که به منظور زینت استفاده می شود
ریما : نام قدیم در یاچه ارومیه .

حرف ز:

زئینَب : نگین سنگی قیمتی ،جواهرات ،زینت پدر
َزرتکین : دختر یابانویی که نظیرطلااست ،همانند طلا
زَرخانیم : خانمی نظیرطلا ،زیبا روی
زَرلی : پوشانده شده باطلا ،مزیّن به طلا
زومرود (زُمُرد ) : سنگی قیمتی وبراق به رنگ سبز

حرف ژ:

ژاریک : درخشنده ،منوّر
ژالین : شعله
ژَمیس : میوه ،ثمر

حرف س:

سئچکین : ممتاز،لایق گزینش ،برگزیده
سئزال : دارای احساس ،درک کننده ،فهمنده ،حسَاس
سئزَر : آنکه بتواند درک کند
سئل شن : سیل شادی
سئلناز : سیل ناز وعشوه ،دنیایی از قشنگی
سئودا (سودا) : عشق ومحبّت،سُودا ،عشق شدید،میل ورغبت،هوس وخواسته،آرزو
سئودیم : علاقه مند شدم ،پسندیدم
سئوَر : دوست دارنده وعاشق،محبوب ودوست داشتنی
سئوسای : احترام متقابل در عشق ورفیق
سئوشن : شادی را دوست دار
سئوکال : محبوبیّت داشته باش وزندگی کن ،حس صداقت درعشق
سئوگی : احساس علاقه ودوستی
سئوگیم : بیان واژه «سئوگی»اززبان اول شخص مفرد
سئوَن : دلباخته شونده
سئوناز : نازدوست ،عشق ناز
سئویل : دوست داشتنی ،لایق ، محبوب ، شایستۀ دوست داشته شدن
سئویم : جذّاب ،جلب کننده
سئوین : خوشحال گشتن ، شادمان ومسرور شدن
سئوینج : حس شعف وشادی ،فرح
ساچلی : گیسوی بلند
ساچناز : دختری که گیسوان قشنگی دارد
سارا : قوت و جسارت
سارای : ماه زرد و روشن،نام یکی ازآبادیها درجزیرۀ شاهی دریاچۀ ارومیه .
سارین : ترانه
ساناز : بی همتا ،کم نظیر
سانای : محترم ،لایق احترام
سایا : یک رنگ وبی ریا
سایات : دارای نام وجاه
سایرا(سِهره یاسِیره ) : آواز خواندن ،چه چه زدن ،بلبل
سایراش : نجوا کردن ،زمزمه نمودن ،به آرامی آواز خواندن
سایراو : پرندۀ آوازه خوان ،بلبل
سایقی : احترام ،حرمت ،ادب ونزاکت
سایقین : حرمت نشان دهنده ، احترام گذارنده ،انسان شایسته احترام
سای گول : گل مورد احترام ،زیبارخساری که لایق احترام است
سایلان : مورد احترام ،معتبر ومحترم
سایلاو : نماینده ،وکیل ،برگزیده
سایین : لایق حرمت ،محترم ،آنکه دیگران باوی محترمانه رفتارنمایند
سدره : نام درختی در آسمان هفتم
سَرپیل : پاشیدن ،پراکنده گشتن ،جهیدن
سَرمین : محجوب ،باحیا ،آبرومند
سرین : صبور بودن
سَلما : برگ درشت ،برگ پهن
سَلَن : صدا ،آوای موزون ،لحن خوش ودلنشین ،آهنگ
سورمه : ماده ای که بانوان بر چشم کشند ،کَحل
سوسن : دراصل «شوسانّا» است گیاهی از تیره زنبق دارای برگهای زیباو خوشبو،این(نام بین المللی)
سولماز : آنکه تازگی وطراوتش راحفظ کند،همیشه شاداب،به دوراز پژمردگی
سومَر : قوم سومریان که بنابه نظریۀ بسیاری ازدانشمندان ازاقوام ترک بوده .
سونا : قو،اُردک ،اردکی که در ناحیۀ سرش پرهای سبزرنگ دارد،جهت مدح زیبا رویان
سونار : تقدیم می کند ،اهدا می نماید
سونال : تقدیم شده ،پیشکش شده ،عطا گشته ،هدیه شده
سونای : آخرین شب طلوع ماه،عطا شده ،تقدیمی
سوندوس : دیبا ،پارچه ابریشمی لطیف وگرانبها
سون گول : آخرین گل متولد شده از مادر (فرزند دختر)
سیبئل : قطرۀ باران ،سنبل ،خوشۀ گندم
سیرما : گلابتون،رشته های نازک وظریف وباریک طلایانقره شبیه به نخ،رشته زرین،یاسمین
سیلا : ملحق شدن ،وصال
سودا : عشق
ساق اولون
ساق یاشین
سوگل: سوگلی
سوین: شاد باش
سلنا : سولنا ، خدای ماه ، الهه ماه ، مجازا ماه
سلین: خروشان

حرف ش:

شایلی : بی همتا
شَن آی : ماه شادی بخش ،ماه خوشایند
شَنال : خوشحال ومسرور ،راضی وخوشنود ،شاد،دلخوش
شَن ایز : علامت یااثر شادی بخش ،نشانۀ خوشبخت
شَن سَس : خوش آوا
شَن گول : گلی که مایه خوشبختی است ،گل رضایت بخش
شَن ناز : دختر نازوشاد
شن یار : یارشاد وخوشحال

حرف ص:

صونا : پاک ، آرام نام پرنده ای بر روی دریاچه ارومیه نام ترکی

حرف ط:

طرلان : بازشکاری،«طارلان»

حرف ف:

فَرآی : نورماه ،مایه زینت وزیبایی ماه
فولیا : گل نسرین ،نرگس زرد
فوندا : علف جارو یاجاروب ،بیشه ای که در آن علف ها وبوته های بسیاری روئیده باشد،علفزار

حرف ق:

قاراتئل : سیاه مو
قاراجا : تیره رنگ،بُز کوهی
قاراگیله : انگور سیاه دانه
قاراگٶز : سیاه چشم ،دارای چشمانی بامردمک سیاه رنگ
قَرَنفیل : گل میخک
قلم گول : دارای نگاری چون گل ،زیبارخسار
قنیره : بی مثل ومانند ،زیبارخسار بی نظیر
قوتلوآی : ماه مقدّس وخوش یمن
قیز ناز : دختر نازنین وعشوه گر
قیزیل : سرخ ،طلا
قیزیل گول : گل سرخ(رُز)،گل محمدی

حرف ک:

کاراک : مردمک چشم
کاواک : درخت تبریزی ،سپیدار
کایرا : لطف واحسان ،نیکی کردن
کایران : چمن ،مکانی مسطح ،میدان
کایناک : منبع ،مٲخذ،فعال ، پرانرژی

حرف گ:

کَپَنَک : پروانه
کَکلیک : کبک،پرنده کوهی
کَلَبَک : پروانه
کوتکو : ساده ،متواضع ،مٶدّب
کونات : آنکه محبت وعلاقه سایرین راجلب می نماید ،مهربان
کیمیا : علم شیمی ،حکمت وقدرت
کٶلگه : سایه
کؤنول : قلب ،دل ،احساسات قلبی ،میل واشتیاق ،آرزو ،هوس
گلین : عروس
گول آی : متشکل است ازدوکلمه «گول» و«آی»
گول ایز : نشان وعلامت گل ،ردِّ گل
گول باهار : گل وبهار
گول بَن : آنکه خالی زیبا چون گل داشته باشد
گول بنیز : گل چهره ،گل گونه
گول بوداق : شاخه گل ،بوته گل
گول تَک : گل نادروکمیاب ،نظیر گل
گول دَم : دارای نَفَسی خوشبوهمانند گل
گولدَن : به عمل آمده از گل ،متعلق به گل
گولر : خنده رو ،خندان ،تبسم کننده ، خوشحال ،مهربان ومشفق
گولرآی : « گول ر» و « آی »
گول سئل : سیلی از گل وشکوفه، نظیروشبیه گل ،متعلق به گل
گول سئو : علاقه نسبت به گل ،دوستدار گل ،شیفته وشیدای گل
گول سئوَن : عاشق گل
گل سئوین : خندیدن ،رقص وخنده ،شاد ومسرور گشتن
گول سَرَن : پراکنده کننده گل
گولسون : همواره شاد ومسرور ،خوشبخت وخرّم ،خندان
گول سوی : ازسلالۀ گل ،صاحب اصل و تباری نجیب وپاک چون گل
گوللَر : گلها
گوللو : مزیّن شده با گل ،گلدار
گولوش : خنده،شاد ومسرورگشتن،حالت ووضعیت خندیدن،مزاح شادی ونشاط
گولومسَر : همیشه خندان
گلابتون : رشته های باریک طلاونقره یارشته های نخی شبیه به آنها،نخ زردار
گول یاز : گل بهاری ،گیاهی که در فصل بهار گل دهد
گولین : نظیر وشبیه به گل ،گلزار ،گلستان
گوموش : نقره
گون : خورشید،روز،دوره و زمان
گون سئل : نظیر ومانند خورشید
گونَش : خورشید
گون فَر : اشعه خورشید ،پرتو آفتاب
گونول : خواسته وخواهش دل
گٶرکم : منظره،معروف شدن،شٲن وجلال،نمای خارجی
گٶزده : محبوب وپسندیده،تقریر شده،برتراز همه،خوشایند
گؤزَل : زیبا،بی عیب ونقص
گؤزَن : جذاب وگیرا ،زیبا
گؤک سئل : متعلق به آسمان
گؤک سَن : متعلق به آسمان،آسمانی
گؤک من : چشم آبی وبور،دختری با پوست سفید وموی زرد رنگ
گؤنَن : شاد گشتن،مرطوب
گؤی چَک : زیبا،دوست داشتنی

حرف ل:

لاچین : پرنده ای شکاری ازجنس شاهین با پاهای قرمزرنگ
لیل پار : گیاهی برگ دار که درمناطق پُرمی روید

حرف م:

مئلیسا : تُرَنج ،علف لیمو ،بالنگ
مارال : گوزن ماده ،زیبا
مارتی : مرغ دریایی
ماگنولیا : درخت یا بوته ای است همیشه سبز دارای گلهای‎درشت‎خوش عطر وبرگهایش گاهی میریزد
ماویش : دختر بچه بور یا سفید چهره ای که چشمانی به رنگ آبی روشن داشته باشد
ماه پاره : پارۀ ماه ،تکّه ای ازماه
مایوک : غنچه ،گل نشکفته
مَلتَم : باد ساحلی ،مه
مَنَکشه : گل بنفشه
مورایپَک : نوعی پارچه مخمل ،ابریشم بنفش رنگ
مورتان : رنگ صورتی شفق به هنگام سپیده دم
مورگول : گلی که به رنگ بنفش است ،گل بنفش رنگ
مورَن : رود ،آب روان وجاری ،نهر بزرگ
مویان : خیرات،خیرونیکی ،ثواب
مین گول : دسته ای حاصل ازهزارگل
مین ناز : آنکه نازوغمزه اش فراوان است،کسی که بسیارنازو آدا دارد

حرف ن:

ناخیش : در اصل « نقش »است،طرح،شکل،زینت وخط
نارچیچک : گل انار
نارگول : گل انار
نارگیله : دانه های داخل انار
نارین : ظریف وباریک ،نازک ، ریزوکوچک
نارین گول : گل یا شکوفه ظریف وریز
ناز گول : گلی که ناز کند ،گل نازنین
نازلی : پرنازوعشوه ،ب اادا و اطوار
نسترن : نسرین
نورال : نورانی شونده ،روشنایی مقدّس
نورایشیک : بسیار درخشان،برّاقترین نور،بسیارتابناک
نورپری : پری تابناک ونورانی
نورجان : دارای جانی تابناک ودرخشان،آفریده شده ازنور،بسیارزیبا
نورچین : سیل روشنایی ،درخشش نور
نوردان : خلق شده ازروشنایی
نورسان : همچون نور،نظیر نور
نورلان : تابناک گردنده،درخشان شنونده،نورانی وبرّاق
نورمان : خلق شده ازنور،نظیر نور
نیلای : درخشان، مثل ماه

حرف و:

وارجان : دارای قلب وروح وجان،اهل دل،صاحب حیات
وَردا : برگرفته از واژه عربی« وَرد» به معنای گل سرخ است

حرف ه:

هومای(الهه) : الهه،پرندۀ هما،پرنده دولت وسعادت،یمن وبرکت

حرف ی:

یئشیم : سنگی سبزرنگ وبسیارقیمتی،سنگ یَشم
یئنی شن : شادی جدید،جشن وشادی نو
یئنی گول : گل نوشکفته،گلی که هنوز طراوت داشته باشد
یاراش : خوشایندی،زیبایی،جذّابی
یاراشیق : دوست داشتنی ،زیباوجذاب ،خوشایند وخوش ظاهر
یارپاق : دراصل «یاپراق» است،برگ درخت وگیاهان
یارلیک : فرمان امر،دستور
یارماکان : هدیه،ارمغان
یازباهار : فصل مابین تابستان وزمستان،فصل پاییز
یازگول : گلی که درفصل تابستان می شکفد،گل تابستانی
یاسام : نظم وترتیب ،قاعده وقانون
یاشا : آفرین ،زنده باد
یاشار : زندگی کننده ،دارای عمری طولانی ،سالم وسرزنده
یاشام : حیات،عمر،زندگی
یاشیق : خورشید،نور آفتاب
یاشیل : سبزرنگ،تروتازه،باطراوت
یاشین : رعدوبرق،صاعقه،آذرخش
یاغمور : باران،بارندگی
یالدیز : مزیّن به آب طلا ونقره، زینت داده شده
یالقین : سراب
یانار : مشتعل ، فروزان ، سوزان ، قابل اشتعال ، آتش فشان
یاناک : گونه ،هریک ازلپهای درصورت
یوجَل : رفعت، بلندی، گرانقدری
یورتسال : منسوب به وطن ،وطنی
یوردام : چالاکی، با سرعت و با شتاب حرکت کردن،ناز ، عشوه و ادا
یوردوم : وطن من، زادگاه ومیهن من
یوروک : حیات ،آفرینش ، طرز زندگی
یوسما : نازنین، دارای عشوه و ادا
یوکسَل : برتر، والا، اوج گیرنده و بالا رونده ،محترم، ذیقیمت
یٶنال : دارای هدف وسمت وسو

 

اسم های پسرانه ترکی

 

حرف الف :

آباقا :                         عمو، دوست، نخ و یا ریسمان بافته شده از گیاه کتان (از نام های کهن)
آبانوز :                        درخت آبنوس
آتا :                            مرد اولاددار، صاحب فرزند، پدر، اجداد، نیاکان، عنوانی برای مردان سالخورده در خور حرمت
آتابک  :                       دایه، مربّی
آتابَی :                        دایه، مربّی، لَلِه
آتاش:                         اداش،همنام
آتامان  :                      فرمانده، رهبر، سرگروه، سرکرده
آتان:                          پرتاب کننده
آتای  :                        شناخته شده ،بارز ،آشکار و معلوم شونده
آتایمان  :                     شهیر،معروف
آتحان:                        کسی که بدن استوار واندام محکمی دارد
آتلی :                         شناخته شده،مشهورشده، کسی که اسب داشته باشد
آتون :                         جسور،دلیروقهرمان
آتیق :                         جسورودلیر،مشهور،نیرومند؛ چالاک
آتیلا  :                         مشهور،شناخته شده
آجار :                          مهاجم ،غیور،زبردست وماهر
آجاراٶز :                       راستگو ،پایبند به عهد وپیمان
آجاسوی :                    اجداد نیرومند ، نیاکان شهیروشناخته شده
آجارمان  :                    باغیرت
آجای :                         آنکه قادر به مباحثه باشد ،سخنگو،دستگیر کننده ،راه گشاینده
آجلان  :                       کسی که ازخود غیرت نشان دهد
آجونال  :                      به اندازۀ دنیا،احاطه کننده ودربرگیرندۀ هر چیز
آچیق اَل :                     جوانمرد ،نیک خواه ،مردانه
آدا :                             خشکی که هرچهارطرفش راآب فراگرفته باشد،جزیره
آدار :                            جدا کننده ، تحلیل گر،دلیر ،شجاع
آداش :                         دارای نام مشترک،دوست ورفیق ،صداقت داشتن ،هم کلام بودن
آداق :                          مالی که بخشش آن در قبال برآورده گشتن حاجتی وعده داده شود (نذر)
آدال :                           مشهورشده
آدالان  :                        شناخته شده، صاحب شٲن وشهرت
آدای  :                         به معنی نامزدی برای ازدواج ، کاندیدا برای امور انتخاباتی و با احراز یک وظیفۀ خاص
آدسای :                       محترم ،دارای نام لایق ودرخورحرمت
آدلان :                          معروف شو،اسم نیگوکسب کن
آدلی :                         نامدار،معروف ومشهور
آدی سٶنمه ز :               آنکه نامش همیشه ماندگارباشد
آرات  :                         دراصل« اَرَت» است مردان ،جنگجویان ،جسور ،بی باک
آراز :                           سعادت،خوشبختی، لذّت، خشنودی، آرامش، اطمینان، روزه، گویش ترکی رودخانه ارس
آران :                           دشت نسبتا گرم و صاف
آرتام  :                         ارزش، قیمت، برتری، مزیّت، خصوصیّت، ویژگی
آرتوم  :                         تلاشگر
آرتون :                         جدّی
آرزیق :                         ابرارواولیا ؛زاهد،تارک دنیا،انسان نیکوخصال
آرسلان  :                     شیرغرّان
آرقان  :                        بسیار ،جمع ،تعداد زیاد
آرقون :                         صاف ،پاک شده ،برگزیده شده
آرکان :                         فراوان،بی حدّ وحصر،کمند،کمرکوه ،پشت ،غالب
آرکاوآرخا:                    مایه اطمینان و پشت گرمی
آرکیش :                       خبربَرَنده ،پیک،خبرچی،قاصد،رهبرکاروان وگروه
آرمان  :                        بی باک وجسور،توانا،خواسته،آرزو،هوس
آروز :                           بزرگ،هدف،انسان با تجربه وخوش یُمن،کسی که خسته واز طاقت افتاده باشد
آسال :                        دارای اصالت،اساس،شالوده،پایه وپی،برتروحائزاهمیّت
آسلان  :                      شیر،دلیر،قوی،جسور
آشار :                         آذوقه،خوراک،غذا
آشام :                         رتبه، درجه، مرتبه، مرحله
آشکین  :                     قایق آینده،آنکه موفق به پیشروی شود،فراوان وافزون
آغا :                           محترم وبزرگوار،سرپرست خانواده یاطایفه،ریش سفیدقوم
آغابالا :                       اولاد عزیز،فرزند گرامی ودوست داشتنی
آغاجان :                      دریا دل، دارای عزت و حرمت زیاد،نیرومند،شخص گرامی ودوست داشتنی
آغار :                          مرد سپید رخ،قهرمان سپیدروی ،جوانمرد جسور،چالاک ،پارۀآتش
آغازال  :                      شخص مسنّ محترم وریش سفید
آغازَر :                         آقایی همچون طلا
آغاسَف  :                    شخص محترم ،باعزت وگرامی
آغامیر :                       رهبر محترم ،امیر ویا رئیس بزرگ
آغایار :                        بزرگ وشایسته حرمت ،رفیق صادق ،دوست ،محبوب
آفشین  :                     لباسی که به هنگام رزم پوشند ،نیزه
آک بولوت  :                   ابرسفید رنگ
آک پای  :                     سهم ویا بخش خالی ازهر گونه حرام ،سهم حلال
آکتان  :                        سپیده ،وقت طلوع خورشید در سحرگاهان ،میدان ،فضای باز
آکتای :                        مایل به سفیدی ،شبیه رنگ سفید
آک دنیز :                      دریای مدیترانه واقع در جنوب غرب کشورترکیه
آک شیت  :                   خورشید ،نور آفتاب دارای صورتی نورانی ،آنکه سیمایش نورانی ودوست داشتنی است
آلا :                             دارای رنگهای گوناگون ومختلط
آلاتان :                         به سرخی گرائیدن ویاروشن شدن افق درسحرگاهان
آلاز :                            شعله ،اخگر،برافروختن وسرخ گشتن
آلاو :                            شعلۀ آتش
آلپ  :                          قهرمان ،دلاور،پهلوان ،ماهر،جسور،شجاع ،جوانمرد
آلپ آیا :                        دلاور وجنگجوی مقدّس
آلپار :                           دلیر ،سربازجسور،مرد شجاع
الپ سو :                      سپاه جسور،قشون بی باک،سرباز شجاع
آلپ سوی :                    آنکه از سلاله ونسل قهرمانان باشد ،دارای نیاکان واجداد دلیر
آلپ کارا :                      پهلوان نامدار ،قهرمانی که مایۀ ترس سایرین است ،جسور
آلپمان  :                       شخص جسور ،شجاع ،قهرمان
آل تاچ  :                       تاج درخشان،تاج برّاق ودرخشنده
آلتای :                         طلا،نگین سنگی،باارزش،اصول ،متد،تدبیر،درختستان ویا بیشه زارمرتفع ،کوه بلند ورفیع
آلتون :                         طلا
آلتونجو :                       زرگر،طلافروش
آل سوی  :                   دارای اصل ونسب نیکو،آنکه ریشه واجدادش نجیب اند
آلقان :                         ستودن وتمجید کردن،به شهرت رساندن،خوشبخت ساختن،فاتح ،ضبط کننده
آلقو  :                          ازاسامی کهن است،کلاً وتماماً،همه ،یکپارچه
آلقین  :                        محکوم کردن ،متّهم نمودن ،تجمّع ،دریک جا اجتماع کردن
آلیشیک  :                    عادت کرده ،خو گرفته ،آنچه که شعله ور گشته وبه سرخی گراید
آنار :                           نامی است بسیار کهن ،به خاطر آورنده
آند :                            قسم ،دلیلی برای ابراز واثبات صداقت کلام
آنلار :                          فهمیده ،درک کننده
آنیت  :                         مجسّمه ،تندیس یاد بود
آنیل :                           معروف، نامدار، نامی، به خاطر آورده شدن (اسم پسر است)
آوجی :                        شکارچی ،صیّاد
آیاچی :                        محافظت کننده ،حامی وپشتیبان ،دلسوزوغمخوار
آیاز :                            از اسامی کهن ،تمیز ،روشن ،شب زمستانی بسیار سردی که آسمانش صاف ومهتابی باشد
آی بار :                        براق ،نورانی ودرخشان همانند ماه ،با هیبت ،ترسناک
آی بَرک  :                     درخشان همانند ماه ،استوار وبی نقص ،نیرومند،پایدارو باوقار
آی دَنیز :                      « آی » و « دنیز »
آیدین  :                        روشن ،واضح ،درخشان ،آشکار
آیقین  :                        آنکه از فرط علاقه مدهوش گردد ،حیران ،شیدا ،عاشق
آی کاچ  :                      ناطق ،سخنگو،خواننده ،شعر،شاعر
آیما :                           به خود آمدن ،بیدار شدن
آیماز  :                         غافل ،بی خبر ، بی رنج وغصّه
ائرتَن :                         شفق ،صبح هنگام ،فجر
ائرکین  :                       آزاد ورها ،مستقل
ائریشمَن :                    آنکه به هدفش رسد ،نائل آینده ،ملحق شونده
ائل :                           خلق ،جماعت،انسانها،دولت،سرزمین وولایت
ائل آرسلان  :                شیر ایل وطایفه ،جوانمرد وجنگاورمیهن
ائل آلان  :                     فتح کنندۀ ممالک ،کشور گشا
ائل اوغلو  :                    پسرایل وعشیره ،اولاد وطن ،پسربیگانه ،غریبه ،ناآشنا
ائلبارس :                      پلنگ ایل
ائل باشی  :                  رئیس ورهبرایل ،مدیر وراهنمای قوم وطایفه، والی
ائل تَن :                        متناسب وسازگارباایل وقبیله ،تابع عادات ورسوم وآئین های متداول درایل
ائل دار :                        دارای ایل وسرزمین ومملکت ،ایلی که جا ومکانی دارد ،صاحب وحاکم قوم وخلق
ائل داش :                     هم ملیّت ،هم نژاد
ائل سئوَن  :                   دوستدار میهن وقوم ،خواهان خلق ومرز وبوم
ائلسس :                      ندای ایل ،ندای خلق
ائلشاد :                       حکمران ایل ،شادی وسرورمردم
ائل شَن  :                     مسرور وشاد شونده به همراه طایفه وایل ،مایۀ شادی وسعادت خلق،خوشحال وشاد کننده
ائلمان  :                        سمبل ونشانۀ ایل
ائل میر :                        آقاوسرورایل ،امیروراهبرورئیس طایفه وخلق
ائل یار :                        دوستدار قوم ،یاور وپشتیبان ملّت
ائلیاز :                          بهارایل ،مایۀ خرّمی ونشاط سرزمین
ائلیگ  :                        حکمران ،پادشاه
ائوگین  :                       همراه باتعجیل ،بدون تأخیر،عجولانه
اَبروک  :                        دارای ثبات ودیانت،صبورواستوار
اَتابک  :                        دایه، مربّی
اَر :                              مرد ،قهرمان ،جوانمرد ودلیر،مورد اعتماد ومقیّد به کلام خویش
اَرال  :                          قهرمان ، آنکه جوانمرد وشجاع باشد
اَرتاج  :                         قهرمان تاجدار
اَرتاش :                        جوانمرد
اَرتان  :                         مرکب است ازدو کلمه «ار»و«دان»یعنی صبحگاه ،سپیده دم،هنگام شفق
اَرتایلان  :                      زیبا ،ظریف وباطراوت ،جوان خوش قدوقامت
اَرتَک  :                         همچون مرد ،همانند قهرمانان
اَرتَم  :                          ادب وتربیت ،ارکان،درک وشعور
اَرتوران  :                       قهرمان توران زمین ،جوانمرد وپهلوان توران ،تورانی
اَرتوز :                           انسان راستین ،قهرمان حقیقی
اَرچئویک :                      بسیار جلد وچالاک ،تند وتیز،جوانمردی که سریع بجنبد
اَرچین  :                        دارای ناموس وشرف،پهلوان وقهرمان حقیقی ،جوانمرد واقعی
اردالان  :                       کسی که سریع ضربه می زند
اَردَم  :                          شایستگی ،فضیلت ،راستی
اَرَز :                             سکوت وآرامش ،خوشبختی ،لذّت
اَرسان  :                       شهیر،معروف وشناخته شده
اَرسَل :                         دلیرهمچون پهلوان
ارسلان  :                      شیر دلاور
اَرسومَر :                       قهرمان سومری ،مردی که از تبار سومریان باشد
اَرسوی :                       آنکه ازتبار ونسلی قدرتمند وجوانمرد باشد
اَرسین :                        قهرمان وجسور باشد ،مرد باشد
اَرشاد :                         حکمران دلاور
اَرشان  :                       دلاور نامدار ،جوانمرد شهیر
اَرشَن :                         خوش بخت واقبال ،شادمان
اَرکال :                         بیانگر آرزوی جسارت ودلاوری است
اَرکوت :                         انسان خوش یمن ومبارک
ارگون :                         دلاور وقهرمان زمانه
اَرگونَش :                       جوانمرد خورشید ،مرد آفتاب
اَرگیل  :                         جوانمردان ودلاوران ،مردان
اَرَم  :                            خواسته وآرزو ،رضایت داشتن
اَرمان  :                         مرد جسور وبی باک ،قهرمان
اَرونات  :                        انسان با نظم وترتیب،بااخلاق
اَرییلماز  :                       بی امان ،استوار وباصلابت
اَزَگی :                          نغمه ،آواز،آهنگ یا ملودی ،مقام موسیقی ،اصول وشیوه
اَژدر :                            اژدها،قوی وقدرتمند ،مهیب وترسناک ،جسور
اَفشار  :                        آنکه کاری راسریع وصریح انجام و مشکلی را حل نماید،نام یکی از بیست وچهار طایفه اوغوزها
السانا :                          –
اَمراح  :                         دوست داشتن ،شیفته و واله گشتن ،عاشق وشیدا شدن
اَمران  :                         دوست داشتن ،حُبّ،رفاقت کردن
اوبچین  :                       اسلحه
اوجامان  :                      بلند مرتبه ومعظم
اوچار  :                          آنکه قادر به پرواز کردن باشد
اوچکان  :                       پرواز کننده
اوچکون  :                       جرقه یا ریزۀ آتش
اوچمان  :                       خلبان ، پرواز کننده واوج گیرنده
اورآلتای  :                       شبیه به تپه ،نظیر قلعه
اوراز :                            هدیه ،بخت ،طالع
اوراقان  :                        جنگ جو ،ستیزکننده
اورال :                           تپّه دار ،مکانی مرتفع نظیر تپّه
اورام  :                          محله ،راه عریض وپهن
اوران  :                          ندا،آوا قول والتزام ،هنر
اورتاچ  :                         قسمت،سهم،بخش
اورخان  :                        خان قلعه و دژ،خان اردو گاه ،خان شهر
اورشان  :                       نبرد ،ستیز ومبارز ،نزاع طلب
اورقا :                            درخت بسیاربزرگ وتناور
اورکمَز :                          بی باک ونترس ،جسور
اورکوت :                         دژ یا قلعۀ مقدّس ،اردوگاه مقدّس ،استحکام شریف
اورکون :                         ساختن مسکن برای خویش ،ایجاد اقامتگاه
اورمان :                        بیشه ،جنگل
اوروز :                            هدف ،بخت ،طالع
اوروش :                         نبرد ،ستیز،جنگ ،محاربه
اورون  :                          تخت وتاج ،مکان خصوصی وشخصی ،مقام ورتبه ای والا
اوزان  :                           شاعرمردمی ،عاشیق
اوزتورک :                         ترک توانا ومجرّب،شخص بسیارزیبا،انسان قدرتمندونرم خوی
اوزحان  :                         خان آزاد،خان مستقلّ وغیر وابسته،خان رستگارشده
اوزگون  :                         متأسف گشتن ،معذّب شدن
اوزمان  :                         بالغ شده ،تکامل یافته ،بزرگ شده ،رسیده ،متخصّص ،خِبره واهل فن
اوزه ک  :                         الماس ،جواهر
اوسال :                         عاقل،مثمرثمر،باتدبیرمحتاط
اوغان  :                         خداوند،قادر،حکمران،خدای صلح وآشتی،قوی و نیرومند،کائنات
اوغلا  :                          جوان ،جسور ،قهرمان ،جوانمرد
اوغوز :                          نخستین شیری که ازسینه مادرتراوش میشود یا همان آغوز ،پاک آفریده ،انسان ساده عادی
اوفلاز :                         بسیارزیبا ،نفیس ،نجیب
اوفلاس :                       مرتفع ،جسور،جوانمرد،بی باک
اوقتای :                         اوکتای
اوکار :                           پرنده ای است ماهی خوار با کاکلی به شکل تیر یا پیکان برسرش
اوکتام  :                         مغرور ،باوقار ومتین
اوکتای :                         نظیرتیر ،قوی وقدرتمند ،خشمگین
اوکسال :                       منسوب به تیر،همانند تیر
اوکمان :                         کسی که همچون تیرسریع وتیزتند حرکت کند
اولقون  :                         بالغ ورشید ،رسیده
اولوتورک :                       ترک بزرگ ،ترک قدرتمند
اولوجا :                          بزرگ ،تاحدودی قدرتمند ونیرومند
اولوسیار :                       یارویاورملّت
اولوشان :                       مشهور، دارای نام وشهرت
اومار :                           چاره، علاج ،امید
اوموتلو  :                        امیدوار ،آرزومند ،منتظر
اومود  :                          آرزو ،توقع ،امید
اومید  :                          آرزو ،آمال وخواسته
اونال  :                          صاحب نام،دارای شٲن ومنزلت
اونای :                          مناسب ،کارآمد ،پسندیدن
اون تورک  :                     ترک شهیروسرشناس ،ترک پرآوازه
اونساچ :                        آنکه آوازه ونامش فراگیر باشد
اونلواَر :                          مرد سرشناس ،جوانمرد صاحب نام
اونور  :                          باعظمت ،افتخار ،اعتبار وسربلندی ،نیرومند
اویار :                           متناسب ،مطابق ،نظیر
اویقار :                         پیشرفته ومتمدّن ،متعالی
اویقان  :                       متناسب باچیزی یا کسی،هماهنگ ومطابق
اویقو :                          تناسب ،هماهنگی ،تطابق
اویقور :                         دارای تطابق،متّفق
اویقون :                         متناسب،مطابق ،هماهنگ
ایل آرسلان  :                  شیرسرزمین وایل ،جسور وقهرمان
ایل آیدین  :                     « ائل » و « آیدین »
ایل بای  :                        والی ،امیرولایت
ایلحان :                          پادشاه ،حکمران ،امپراتور
ایلدیریم  :                       صاعقه ،آذرخش،تند وتیز
ایلقار :                          یورش، تهاجم، حمله، حرکت تند و تیز و عهد و پیمان
ایلقاز :                          سلسله جبالی در شمال آناتولی
ایلکین  :                        اولین،نخستین،پیش ازهمه
ایمگه :                         خیال ،تصوّر،نشان وعلامت
ایمیر  :                         شفق،مقدّمه ،بسیار نیکو وعالی
اینان :                         باور کردن ،اطمینان نمودن
اینجه :                         چیزی که باظرافت وزیبایی بر رویش کار شده باشد ،نفیس
اٶتکم :                         از خود راضی ،متکبّر ،کلّه شق ومغرور ،مرد پردل وجراَت
اٶتکون :                        برتر ،مقاوم وپایدار
اٶجال :                         انتقام گرفتن،تلافی نمودن
اٶدول :                         انعام ،بخشش وارمغان
اٶرگین  :                       تاج وتخت ،تخت سلطنت
اٶزآک :                         سیّار ،جاری شونده
اٶزال :                         خالص ،خاصّ،عصاره ،مایه
اٶزبایار :                        بزرگترین ؛عالی ترین
اٶزبیر :                         تک ،یگانه ،واحد
اٶزَت  :                         خلاصه ،چکیده ومختصر
اٶزتک(اُزبَک ) :                جسور،دلاوروپردل
اٶزتورک :                       ترک مادرزاد وخالص ،ترک عزیز و دوست داشتنی
اٶزداغ  :                        متین وباوقار همچون کوه
اٶزگور :                          آزاد،رها ،مستقل ،غیر وابسته
اٶزمان :                         نزدیک به خود ،گرامی ،با شخصیت
اٶکتَم :                         مغرور ،کله شق،جسور
اٶکتو  :                          مدح وستایش ،تعریف و تمجید
اٶکمَن  :                        بسیار ذکاوتمند ،مرد عاقل
اٶگون :                          درک کننده ،دقیق،وهله یا نوبت
اٶگونچ :                         شٲن وشرف ،مدح و ستایش
اٶلچَن :                         سنجیده
اٶلمز :                          فناناپذیر ،جاودان
اٶنال :                          به پیش آمدن ،به عنوان رهبر وجلوه دار بودن ،پیشگویی نمودن
اٶنجَل :                         پدران ونیاکان که پیش تر می زیسته اند ،گذشتگان ، راه گشا
اٶندَر :                          رهبر،جلوه دار،راهنما،لیدر
اٶنَری :                         عقیده وطرزفکر،پیشنهاد
ادلار
امره
الشن
الوین :                         سرآمد ایل و طایفه
الیاد :                           به یاد اید
الین
آیدین
آیهان :                         آیخان (آی + خان) پادشاه ماه

حرف  ب :

بابک  :                         بابای کوچک،نام یکی از قهرمانان آذربایجان
بابور :                           دراصل ببراست حیوانی درنده وگوشتخوارازتیره گربه سانان
بارقین  :                       سیّاح ،گشت و گذارکننده ،آنکه راه رفته رادوباره بازنگردد
بارلاس :                       جنگاور،نبرد کننده،جوانمرد دلیر،قهرمان جسور
بارلاک  :                       پناه گاه،جان پناه،سر پناه
باریمان  :                       غنی،مالداروثروتمند
باشار :                         ازعهدۀ انجام کاری برآمدن ،قادربودن،مهارت یافتن
باشال :                        پیشرو،آنکه دررٲس سایرین باشد،ارشد
باش قارا :                      صاحب قدرتی عظیم،رهبرقدرتمند
باشکان :                       مدیر، سرپرست، رئیس و یا رهبر یک تشکیلات، مٶسسه، اداره ویا جمعیتی خاصّ
باش کایا  :                    صخرۀ عظیم ،قدرتمند
باشمان :                      مدیر،رهبر،سرپرست
باغاتور :                        دلیر،شجاع،جوان مرد
باکمان :                        مفتّش،بازرس،ناظر
بالازر :                          فرزندی همانند طلا،اولاد زیبا
بالاش :                        فرزند کوچک
بامسی :                      عقاب،پرنده شکاری،طرلان
باولی :                        جوجه شاهین ویا بازاهلی شده ودست آموز
بای :                          عالیقدر،عالی جناب،غنی ومالدار
بایار  :                         دارای نام وجاه، شهیر،بلند مرتبه
بایازید(بایزید) :               ارمغان الهی،پدری که خداوندعطایش نموده باشد،شخص کارآمد،باهوش وذکاوت،توانا
بای بَک  :                      آقای بزرگواروغنی
بایتور :                          بِیک ،همانند بیک،لایق حرمت،عالیقدر،ثروتمند
بایتوک  :                        دارا،غنی،ثروتمند
بایرام  :                         روز به یاد ماندنی مثل روز ملّی،تاریخی ،دینی و..  که به یاد بودش جشن بر پا گردد
بایسان :                        دارای شٲن ومنزلت ،بسیارمحترم،شهیر،بزرگوار،غنی
بایول :                          برگزیده،لایق حرمت،مُعَظّم،غنی ودارا
باییر :                            تپّه ،دامنه کوه،کوهپایه،گذرگاه،باریکه تنگ ودرازبین دوکوه
باییندیر  :                         آنکه به حدّ تکامل وتعالی رسد،ترقی کننده
بَرکمان :                         نیرومندوقوی،انسان استوار و مقاوم
بَرکیش :                         سالم وبی نقص بودن،سفت وسخت شدن
بَرگین  :                         مقاوم واستوار،محکم وپابه جا،بی نقص،نیرومند
بَکمات :                         متشکل ازکلمات «بَی» و«محمد» است ازاسامی متداول درمنطقه ترکمنستان
بَکمان :                          محکم ،استوار،سخت،مقاوم وسالم،انسان نیرومند
بن تورک  :                      من ترک هستم(دلی ،جسوروجوانمردم)
بوداق  :                         شاخه هایی که ازتنه درخت رشد می کنند،تَرکه
بوراک  :                         کویر،مکان غیرقابل کشت وزرع
بوران :                           کولاک،باران شدیدی که همراه با رعدوبرق بارد،برف وبوران، هوای برفی
بورقوت :                         نوعی شاهین شکاری
بورکوت  :                       عقاب
بولات :                          فولاد،پولاد
بولاق :                          چشمه یامنبع آبی که اززمین جوشد
بویسال :                        وابسته ومرتبط با قدوقامت،راست قامت
بویسان :                        راست قامت،رشید وبرازنده،خوش قدوبالا
بَی :                             حاکم یک مکان،رئیس،سردَمدار،تحصیل کرده، داماد، بعضاً به جای عناوین آغاوجناب
بَیاض :                          کاملاً سفید
بیلتان :                         عالم،آنکه بواسطۀ دانش ومعرفتش کسب شهرت نماید
بَی لَربَی(بیگلربیگ) :         عنوانی بود که درقدیم به حاکم یک ولایت اطلاق می گردید،والی،ناظر
بیلسای :                       به خوبی آشکارشونده،آنکه بدلیل معلومات ودانشش شناخته شود
بیلگن :                          صاحب معلومات وسیع،عالم ،باسواد
بیلَن :                            داننده ،فهمیده ،صاحب قوۀ ادراک وشعور،متوجّه شونده،خبردار
بیلیک  :                         علم ،سواد وآگاهی
بٶیوک :                          آنچه که از لحاظ حجم،تعداد،مقدارومقیاس بزرگ ودرشت باشد، حجیم،دارای اهمیّت

حرف پ :

پاشا :                           فرمانده کل قوا، متین و باوقتر ، کوتاه شده پادشاه
پاکمان :                         انسان پاک وصاف،بی گناه
پَک آلپ :                        جوان متین وباوقار،قهرمان استوارومقاوم
پَک اول :                        محکم وقوی باش
پَک شَن :                       بی نهایت شادمان ومسرور
پَکین  :                          کسی که موردشک وسوءظن سایرین نباشد،به وضوح نمایان شونده

حرف ت :

تئزآل :                           جَلدوچالاک،سریع وچابک
تئزآی :                          ماه عجول،ماهی که درابتداآید
تئلمان :                         زبانشناس،ادیب
تاپار :                            پرستش کننده،عبادت کننده
تارکان :                         پراکنده،پریشان،پاشیده شده
تاشکین :                       سیل،داشقین،جوشان وخروشان
تالای  :                          اقیانوس،دریا،رودبزرگ،دریای بزرگ
تالو :                             برگزیده شده،ممتاز،پسندیده،زیبا
تامال :                           کامل وبی نقص،یکپارچه،مکمل
تامقا :                           مُهر،نشانه،علامت
تان :                             شفق،سپیده،دم،معجزه
تان آیدین  :                     سفید شدن افق
تان پینار :                        چشمه یا منبع آب غیرعادی،چشمه فجر
تانری وئردی(تاری وردی) :    عطاشده ازجانب خداوند،بخشیده شده ازسوی پروردگار
تان سئو :                        شیفته وعاشق معجزه ها
تان سئوَن :                      شیفتۀ عجیب
تانیل :                            شهیر،سرشناس ومشهور
تایاق(دایاق) :                  پایه،بنیان واساس،تکیه گاه
تایان  :                          تکیه دادن،مطمئن بودن
تایلان :                         خوش قدّوقامت
تایماز :                          پابرجا،استوار
تَجَن :                            بُز کوهی
تک سوی  :                    ازنسل وریشه ای واحد،خالص
تَکفور :                          حاکم امیر،حکمران
تَکیل :                           تنها،واحد،مفرد،تک
تَکین  :                          واحد،یگانه،بی همتا،مفید
تموز :                            تابستان
توپراک  :                        خاک،زمین،اَرض،سرزمین
تورال :                           ثابت،نامتغیّر،ماندگار و زنده
تورقان :                         سالم وتندرست،سرحال وفعال
تورک آرسلان  :                شیرقوی وقدرتمند،ترکی که چون شیرقدرتمندوقوی باشد
تورک(ترک) :                    نیرو،قوّت،قدرت،قوی
تورک سوی :                   صاحب اجداد ونیاکان ترک
تورک ییلماز :                   ترک جسوروبی باک
تورَل :                           مرتبط باحق وعدالت،عادل
توزون :                          صبوروحلیم،لایق وشایسته،درست،مطابق ودارای تناسب،منتظم
توغار :                          سمت مشرق،خاور
توغان  :                        عقاب
توکتاش :                       سنگ عظیم وبزرگ،دارای استقامت،مقاوم
توکتای :                        مقاومت کننده،بردباروصبور
تولقا :                           کلاه خود،کلاه آهنین
تونچای :                        محکم وسفت وسخت،مقاوم وقوی
تویقان :                        شاهین،لاچین
تیلاو :                          بهادرودلیر
تیمور :                          آهن،غیرشکننده
تٶرَل :                          متناسب بااخلاق
تٶکمَن  :                       زیبا،برازنده

حرف ج :

جئیحون :                       نام قدیمی رود« آمودریا»،خروشان وجوشان
جوشار :                        به هیجان آینده،ازخودبی خودشونده،خروشنده،لبریزو مالامال،غرّان
جوشغون :                     جوشان وخروشان،همواره درهیجان،غرّنده،لبریزشونده،سریع وشتابدار

حرف چ :

چئویک :                        چالاک وزیرک،جَلد،سرزنده،ماهروزبردست،تندوتیز،محکم و نیرومند و استوار
چاپار :                          قاصد پیک ،چاپار؛خالدار،لکّه دار،دارای پوست ومویی سفید،زالی
چاپکان :                        آنکه دائم در حال حرکت باشدویک جا نایستد،مهاجم
چاچا :                          کماندو،دونده ،دریانورد با تجربه و ورزیده(به اصطلاح گرگ دریا)
چارمان :                       انسان خنده روومتبسّم ،بشّاش ومهربان
چاروم :                         درخت چنار
چاغماق :                      شعله شونده،جرقه زدن،فندک،آلتی که ایجاد جرقه کند
چاقین :                         آذرخش،صاعقه
چاکار :                         دیوارقلعه،رعدوبرق
چالیش :                       نبردوجنگ،مبارزه،محاربه
چام :                            درخت کاج
چانتای :                        همانند شفق،نظیرشفق،زنگ ،دارای صدایی مانندزنگ
چانقا :                          نوعی تله،دام،پنجه،نجیب،بااصال ونسب
چاولان  :                        آبشار،شلاله،معروف،چاوالان
چاووش :                       راهنما، جارچی، گروهبان در ارتش، سرکارگر
چای :                            رود
چووغون :                       بوران ،کولاک وبرف شدید ی که سرعتش از یکصدوبیست کیلومتر در ساعت تجاوز کند
چینار :                          درخت چنار

حرف ح ، خ :

حاق تان  :                     آنکه راستین ودرستکارباشد ،منصف،طرفدارحق وحقیقت
خاقان :                         خان بزرگ،خان خانان،شاهنشاه و امپراتور
خان :                           سلطان ،شاهنشاه ،حکمران
خانیم ناز :                     نازنین و دوست داشتنی چون خانم ،خانم با ناز و غمزه
خَزَر :                            گشت وگذارکننده،آنکه درحال سیروسیاحت باشد،کسب نیرو ،پیشرفت کننده، تولید کننده

حرف  د :

دئوریم  :                        انقلاب،دگرگونی،تحوّل وتغییرریشه ای
داشقین :                      طغیان آب ازحاشیه دریابه اطراف،سیل،خروج خروشان سیلاب ا زبستر واحاطۀ اطراف
داغ تکین  :                     نظیرکوه،استواروپرعظمت چون کوه
داغلارجا :                      همانند کوهها،به اندازۀ کوه ها
دانیش :                        علم،معلومات واطلاعات،سواد
دانیشمان :                    مشاور،رایزن،طرف شور ومشورت
دَمیر :                           آهن،سخت ومحکم،استوار ومقاوم
دَنک :                           برابرومتعادل،متوازن ومتناسب
دورال :                         تغییرناپذیر،باقی ماندن به همان حالت گذشته،کاملاساکت وبی صدا
دوران :                         زیست کننده،آنکه زندگی کند و وجودش مشهود باشد،ماندگار
دورسون :                      بقا،ماندگاری وحیات،دراغلب موارد برای فرزندان مذکری که خواهان بقایشان بودند
دورو :                           صاف وتمیز،زلال ودرخشان،روشن وتابناک،عاری ازهرنوع آلودگی
دوروک :                        رٲس،نوک،قله،بلندترین نقطۀ درخت،پاک،آشکار،تابناک
دورول :                         پاک شدن،صاف وزلال گردیدن
دوغرو :                         راست ودرست،حق،صاف وزلال،آبرومند،عاری ازخطاوسهو، جهت مستقیم،استقامت
دومان :                        مه،آلودگی و دود،پرده،غمگینی،غصّه وکدورت،اغتشاش واختلاف، عدم درک متقابل
دونات  :                        لباس پوشانیدن،تزئین نمودن،تجهیز کردن
دویار :                          درک کننده،احساس کننده،حسّاس
دویال :                         حسّاس،نیروی ادراک وفهم دقیق،توانا در تشخیص وتمییزسریع وبهتر
دَوین :                          جنبش وتکان،حرکت کردن،پیشرفت کردن،ترقّی وتعالی
دیریم  :                         حیات،زندگی
دیزمَن  :                         شاعر، سراینده
دیل چین :                       متناسب وهم وزن بااسم «ائل چین» ساخته شده است،ازبرای دل،به خاطردل
دیلمَن :                          آنکه مسلط به زبانهای زیادی باشد
دٶنمَز :                          با ثبات،صبوروپایدار،آنکه به باورهایش جامۀ عمل بپوشاند،مقیّدبه کلام خویش ،راسخ ومصمّم
داهانارد

حرف  ز :

زاغانوس :                      پرنده ای از تیرۀ شاهین

حرف  س :

سئودالی :                      دلباخته وعاشق،سودا زده
سئویک  :                       دوست ورفیق
سئویگ :                        عشق،محبّت،مهربان،مفتون
سئیحان :                       جاری وروان،خروشان،جوشان
سارمان :                        قوی هیکل،تنومند
ساغ آی :                       سالم ونیرومند،محکم واستوار،زنده،مقاوم
ساغمان :                       مقاوم ،دارای استقامت
ساغون :                        پیمانه،وسیله اندازه گیری
سالار :                          سردار،رهبرورئیس،بزرگ ومهتر،فرمانده
سانال :                         جذاب،شهیر،نام دار
سانلی :                         لایق حرمت وگرامی داشت
ساوورال :                       آنکه برسخن وقول خویش پایبند باشد
سایان :                         کسی که به سایرین احترام گذارد،درخورحرمت
سای دام  :                     شفّاف،عاری ازعیب ونقص
سایمان :                        حسابدار،محاسب
ساییل :                         محترم،گرامی،معتبر
سَنجَر :                         نشاندن وشکافتن،غلبه کردن و فائق آمدن
سولدوز :                        ستارۀ آب،نام قدیمی سیّارۀ عطارد یاتیر
سونگو :                         سرنیزه تعبیه شده دردهانۀ لولۀ تفنگ،زوبین،نیزه کوچک
سٶنمَز :                         همیشه روشن وشعله ور،آنکه تاابد بسوزد وپرتوافشانی کند
سهند :

حرف  ش :

شاکیر(شاکر) :                 شکرگذار
شانار :                          نام دارو شهیر، پراُبُهّت
شانال :                         صاحب نام وجاه،شهیر
شانلی :                         مشهور و صاحب نام ،دارای شٲن وشهرت،صاحب رتبه ومقام
شاهلار :                        سلاطین ،حکمرانان ،پادشاهان
شاهین  :                       پرنده ای شکاری و تیز با منقار کوتاه کج و، اگر اهلی گردد درشکارمورداستفاده قرارمی گیرد
شَن سوی :                    کسی که ازنیاکان وتباری خوشبخت باشد
شوبای :                         مرد قوی وسالم واستوار
شیراوغلان  :                    پسری نظیرشاه
شیمشَک :                      صاعقه،رعدوبرق،آذرخش

حرف  ق :

قاپلان :                          پلنگ
قاچای :                         دونده،جَلدوتندوتیز
قاراتان :                         قبل ازسپیده دم،پیش ازشفق صبح ، قبل از طلوع آفتاب
قارادَنیز :                        دریای سیاه واقع درشمال کشورترکیه
قارتال :                         عقاب،قدرتمند وقوی
قایا :                            صخره،پرتگاه
قوباد  :                         درشت وناخوشایند،نام وزون و بی ریخت،زُمُخت
قوتاد :                          شاد ومسرور باشد
قوتال :                          نیک بخت،شادمان وخوشحال،مسروروبا نشاط
قوتلو مارال :                    ماده گوزن مقدس وخوش یمن
قوچاق :                         جوانمرد،جسورونترس،دلیروشجاع،مردانه،سخاوتمند
قورخماز :                        بسیارنترس وبی باک
قورقود :                         دارای هیبت وشکوه،وحشت برانگیز،تندخو وخشن
قیلینج :                         شمشیر،قیلیج

حرف  ک :

کاراچور :                        شمشیر ، کمر
کامو :                          تمام ،عامّ،اجتماع ،عموم
کانیت :                         دلیل وبرهان،مدرک،ثبوت
کایان :                          آب پرسرعتی که ازکوه جاری شود ،سیل شدید کوهی،بهمن
کَسکین :                       تیز،برّنده ،تیغ
کوجامان :                      بسیار بزرگ ،درشت جثّه
کورال :                          قانون و قاعده،نظام وضابطه
کورجان :                        گداخته
کورشون :                       عنصرسُرب
کولک(کولاک) :                 باد و طوفان، کولاک
کونای :                          نشاط وسرور،شادمانی،فرح،خورشید،آفتاب کوچک
کونتای :                         محکم،نیرومند ومقاوم
کیپَر :                            دلاوروجوانمرد نمونه
کیرال :                         خلق،اجماع،حکمران،قیصر
کیرمان :                        انسانی که پوستش سفید باشد یا به سفیدی گراید
کیوانچ :                         اعتماد نمودن،احساس غرورکردن،افتخار،شادمانی
کٶک سان :                     دارای اصل وتبار
کٶک سَل :                      ریشه ای، پایه ای واساسی

حرف  گ :

گالان :                            در ادبیات ترکی به معنی جاوید ، ماندگار
گَرمَن :                           قلعه، بارو
گَزگین :                          سیّاح،توریست
گورسئل :                        سیل دمان،آب جاری خروشان وپرسرعت،،سیلاب
گورسان :                        صاحب شهرت وحرمت بسیار،شهیر ونامدار
گورساو :                         بسیارسالم واستواروسرزنده
گول اوغلان  :                   پسری همچون گل،گل پسر
گول مان  :                      انسان خوشایند ونیکو چون گل،دوست داشتنی چون گل
گونئی :                          سمت جنوب،مکان آفتابگیر
گون ایشیق :                     نور و درخشش خورشید
گوندَن :                           تابناک ودرخشنده همانند آفتاب،پارۀ خورشید،مهربان
گون دَنیز :                        « گون » و « دنیز »
گون شَن  :                       خوشبخت
گون یاز :                          آفتاب بهاری
گٶک سئوَن :                    دوست دارنده آسمان

حرف  م :

مانچو :                           اعاده کردن،حق کسی رابازگرداندن
موتسان :                         کسی که خوشبخت وسعادتمند محسوب می شود

حرف  ن :

نورپاشا :                         پاشای نورانی
نویان :                            سرکرده،فرمانده،شاهزاده،اصیل زاده،نجیب صاحب اصل ونسب

حرف  و :

وورغون :                         دلباخته وشیفته،مفتون،شیدا،فریفته وواله گشته
وولکان :                         کوه آتشفشان

حرف  ی :

یئتکین :                         تکامل یافته ،بالغ شده،مجرّب
یئنَر :                            غالب ،پیروز وچیره
یئنیلمَز :                         آنکه هرگزشکست نخورده،ملغوب نگردد،صاحب دیانت
یاربَی :                         دوست ویاوربیک وآقا
یاردیمجی :                    کمک کننده ،مدد دهنده
یارقی :                         عدالت،رٲی وحکم ،شعور
یارقیچ :                         حاکم ،قاضی،داور
یازقی :                         سرنوشت ،بخت وطالع ،تقدیر
یاشموت :                      جوان خوش یمن ومبارک وخجسته ،خوش بخت واقبال
یاغیز :                           سیاه،مایل به سیاهی،خاک
یاکار :                           سوختن،شعله ورگشتن
یاکان :                          سوزاننده ،آتش زننده
یالچین :                        صخره بسیارمحکم ومقاوم وراست ،صخره قائم وتیز
یالمان :                         تپّۀ قائم وتیز،قلۀ کوه
یالین :                          شعله ،درخشان،درخشش آذرخش
یامچی :                       نامه رسان،چاپار،پیک ،قاصد
یانار :                           شعله ور،آتش افشان،آتشین
یورد :                           وطن، سرزمین، مملکت یا ولایت
یوکسَک  :                     والا، بلند، فوق، عالی
یولاچ :                          رهبر، راهنما، ایلچی، پیامبر
یول بارس :                    پلنگ
ییگیت :                        جوانمرد، جسور، شجاع
ییلماز :                        انصراف ناپذیر، کسی که از گفته اش عدول نکند، بی باک
یٶنتَم :                         مِتُد، روش و اصول، قاعده
یاشار :                         عمرکننده، زندگی کننده